Zakjes zijn uitgegroeid tot een van de meest gebruikte verpakkingsvormen in de voedingsmiddelen-, persoonlijke verzorgings-, huishoudelijke en industriële sectoren. Hun toenemende aanwezigheid in de winkelschappen weerspiegelt een bredere verschuiving naar verpakkingsoplossingen die minder materiaal verbruiken en geschikt zijn voor navul- en hergebruikmodellen, weet Jakub Pędziński, Business Development Leader bij Masterpress.
In veel categorieën vervangen of vullen merken harde flessen en verpakkingen aan met navulopties in zakjes, die de materiaalefficiëntie kunnen verbeteren en de kosten in de hele waardeketen kunnen verlagen. Ondertussen, terwijl de verwachtingen en regelgeving op het gebied van duurzaamheid blijven evolueren, beoordelen merkeigenaren verpakkingen niet alleen op productbescherming en aantrekkelijkheid in het schap, maar ook op materiaalefficiëntie, recycleerbaarheid en circulariteit op de lange termijn. En nu de industrie alternatieven biedt voor traditionele structuren met meerdere materialen, gaat de discussie ook een stap verder: de vraag is niet langer alleen of een zakje uit één materiaal bestaat, maar hoe gestroomlijnd die oplossing met één materiaal kan zijn.
De afgelopen jaren is er op het gebied van verpakkingen opmerkelijke vooruitgang geboekt bij de overgang van traditionele laminaten uit meerdere materialen naar zakjesoplossingen uit één materiaal. Nu verpakkingen uit één materiaal echter steeds gangbaarder worden, doemt de volgende uitdaging op: hoe kunnen verpakkingsstructuren zelf nog verder worden vereenvoudigd zonder dat dit ten koste gaat van de prestaties?
De discussie gaat niet langer alleen over het vervangen van verpakkingen uit meerdere materialen. Het gaat erom te achterhalen hoe de volgende generatie zakjesconstructies dezelfde functionele prestaties kan leveren met minder materiaalcomplexiteit, minder verwerkingsstappen en een gestroomlijndere verpakkingsarchitectuur, terwijl de productbescherming en operationele prestaties die moderne FMCG-toepassingen vereisen, behouden blijven.
In die context moet het gesprek verder gaan dan alleen het gebruik van één materiaal en zich richten op een meer fundamentele vraag: welke extra voordelen kunnen worden behaald wanneer de zakstructuur zelf wordt teruggebracht tot één enkele laag? Dit is waar de waardepropositie van de technologie voor enkellaagse zakken bijzonder relevant wordt, omdat deze een weg biedt naar minder complexiteit en tegelijkertijd de doelstellingen op het gebied van prestaties, efficiëntie en circulariteit ondersteunt.
Al decennia lang is verpakking in zakjes met een hoge barrière afhankelijk van steeds complexere meerlaagse structuren. Door verschillende materialen aan elkaar te lamineren, zijn verpakkingsontwerpers erin geslaagd de barrière-eigenschappen te realiseren die nodig zijn om producten te beschermen tegen zuurstof, vocht, vetten en oliën, terwijl tegelijkertijd mechanische sterkte en houdbaarheid worden gewaarborgd.
Het nadeel van deze aanpak is echter de complexiteit van de materialen. Structuren die bestaan uit meerdere, onderling verschillende lagen kunnen uitdagingen opleveren voor sorteer- en recyclingsystemen, waardoor de mogelijkheden om waardevolle grondstoffen terug te winnen aan het einde van de levensduur van een verpakking worden beperkt. Naarmate innovatie op het gebied van substraatmaterialen het steeds haalbaarder heeft gemaakt om de vereiste prestaties te bereiken met behulp v e uit dezelfde polymeerfamilie, hebben zakjes van één materiaal meerdere lagen die via lamineerprocessen zijn samengevoegd. Hoewel deze structuren een belangrijke stap voorwaarts betekenen, behouden ze nog steeds een zekere mate van structurele complexiteit die mogelijkheden biedt voor verdere optimalisatie.
Niet-gelamineerde, enkellaagse zakjes vormen in dit verband een belangrijke ontwikkeling. In plaats van alleen maar onverenigbare materiaalcombinaties te vervangen, is deze structuur erop gericht de verpakkingsarchitectuur zelf te vereenvoudigen.
Hoewel enkelwandige structuren wellicht niet aan de eisen van elke producttoepassing voldoen – met name gepasteuriseerde producten die een ultrahoge barrière vereisen – kunnen veel gangbare FMCG-toepassingen er toch van profiteren. Voor veeleisendere toepassingen blijven wellicht gespecialiseerde laminaatstructuren nodig die bestand zijn tegen hoge temperaturen.
Het echte voordeel ligt echter in de vereenvoudiging. Door het aantal gebruikte materialen te verminderen en de noodzaak van lamineerlijmen weg te nemen, bieden niet-gelamineerde, enkellaagse oplossingen een weg naar verbeterde recycleerbaarheid zonder afbreuk te doen aan de prestatie-eisen waar FMCG-merken van afhankelijk zijn.
In plaats van recycleerbaarheid en productbescherming als concurrerende doelstellingen te beschouwen, streven deze ontwerpen ernaar beide tegelijkertijd te bevorderen. Deze vereenvoudigde structuren kunnen ook doelstellingen op het gebied van ‘design-for-recycling’ ondersteunen, helpen bij het voorbereiden van verpakkingsportfolio’s op veranderende PPWR-eisen en bijdragen aan bredere bedrijfsdoelstellingen op het gebied van circulariteit. Tegelijkertijd moet de verpakking blijven presteren op afvullijnen, de integriteit van de afdichting behouden en producten beschermen tijdens distributie en gebruik.
Deze verschuiving weerspiegelt een bredere ontwikkeling in de sector: de vraag of recyclebare zakjesoplossingen mogelijk zijn, maakt plaats voor een diepere focus op de vraag in hoeverre onnodige structurele complexiteit kan worden geëlimineerd zonder dat dit ten koste gaat van de prestaties.
De waarde op lange termijn van vereenvoudigde zakjesconstructies wordt nog duidelijker naarmate recyclingtechnologieën zich verder ontwikkelen. Naarmate de infrastructuur voor inzameling, sortering en recycling in heel Europa verbetert, zullen verpakkingsformaten die zijn ontworpen met maximale materiaalvereenvoudiging waarschijnlijk het meest profiteren van deze ontwikkelingen.
Hoe minder overbodige lagen, toevoegingen en verwerkingscomponenten er bij betrokken zijn, hoe groter de kans dat de terugwinning van materiaal aan het einde van de levensduur kan worden geoptimaliseerd.
Op langere termijn kunnen ontwikkelingen in recyclingtechnologieën ook de mogelijkheden voor toepassingen met gerecycled materiaal vergroten. Hoewel technische en regelgevende overwegingen de implementatie zullen blijven beïnvloeden, is de richting op de lange termijn duidelijk: eenvoudigere verpakkingsstructuren die zijn ontworpen met het oog op recyclebaarheid, zullen waarschijnlijk een steeds belangrijkere rol gaan spelen in toekomstige modellen voor de circulaire economie.
Naarmate niet-gelamineerde, enkellaagse zakjesoplossingen in de toekomst de overstap maken van concept naar commerciële realiteit, wordt validatie door de industrie steeds belangrijker, met name wat betreft recyclebare structuren met een hoge barrière en hun prestaties onder praktijkomstandigheden. Dit omvat het evalueren van de barrièreprestaties, het vul- en sealgedrag, de mechanische sterkte, de houdbaarheidsstabiliteit, de veiligheid en de recycleerbaarheid.
In deze context spelen samenwerkingsinitiatieven waarbij verpakkingsfabrikanten, recyclers, onderzoeksinstellingen en merkeigenaren betrokken zijn een essentiële rol bij het verzamelen van onderzoeksgegevens ter ondersteuning van een bredere acceptatie. Een relevant voorbeeld is het door de EU gefinancierde BeFORE-project, waarin een door Masterpress ontwikkelde, enkellaagse, niet-gelamineerde staande zak voor zeepverpakkingen wordt getest.
Het zakje, vervaardigd uit een monomateriaal PE/EVOH-structuur, wordt beoordeeld op barrièreprestaties, sterkte en houdbaarheidsstabiliteit, naleving van veiligheidsvoorschriften, prestaties op geautomatiseerde vul- en verpakkingslijnen, en op recycleerbaarheid volgens de ‘Design for Recycling’-richtlijnen.
Met name dit soort sectoroverschrijdende initiatieven tonen aan hoe groot de belangstelling in de hele waardeketen is voor het valideren van recyclebare zakstructuren en het vaststellen van best practices voor toekomstig verpakkingsontwerp.
Voor FMCG-bedrijven wordt de boodschap steeds duidelijker: de overgang naar verpakkingen uit één materiaal is niet langer het einddoel. De volgende fase in de ontwikkeling van verpakkingen zal zich richten op het vereenvoudigen van de structuren uit één materiaal zelf, het verminderen van onnodige complexiteit en het creëren van verpakkingsoplossingen die vanaf het begin zijn ontworpen met het oog op zowel prestaties als circulariteit.
De sector heeft al aangetoond dat verpakkingsoplossingen uit één materiaal mogelijk zijn. De volgende stap is het wegnemen van de structurele complexiteit die nog steeds bestaat. Niet-gelamineerde, enkellaagse verpakkingsstructuren zijn daarom niet zomaar een extra verpakkingsoptie; ze weerspiegelen een meer volwassen benadering van verpakkingsontwerp, waarbij prestaties, recycleerbaarheid en circulariteit vanaf het allereerste begin op elkaar zijn afgestemd.
